عرفه، روز دعا و نیایش

۲۶ خرداد ۱۴۰۳ 476

این روز را از دست ندهید
روزنامه قدس: طبق بیان شریف خداوند در پنجمین آیه از سوره ابراهیم(ع)، ایام الله روزهایی هستند که عظمتی والا در تاریخ زندگانی بشر دارند. رحمت و یا نقمتی در این ایام نازل شده و یا با ظهور و قیام پیامبری فصل تازه‌ای از زندگی بر روی انسان‌ها گشوده شده است. عرفه را یکی از این ایام الله می‌دانیم. روزی پر برکت که می‌توان آن را زمانی برای پیروزی انسان بر طاغوت نفس دانست. روزی خاص برای آمرزش گناهان، قبولی طاعات و توجه ویژه خداوند به بندگان.
توضیحات آیت الله محمدباقر تحریری، استاد سطوح عالی حوزه و تولیت مدرسه علمیه مروی را در مورد این روز بی نظیر و همتای شب قدر در ادامه می‌خوانید.

عرفه، روز دعا و نیایش
آیت‌الله تحریری با اشاره به ماه ذی‌الحجه می‌گوید: طبق فرمایش بسیاری از مفسران شیعه و اهل سنت، شب‌های ده‌گانه‌ای که خداوند در سوره فجر با عبارت شریف «وَالْفَجْر، وَ لَیَالٍ عَشْر» به آن سوگند یاد کرده است، ده شب‌ ابتدای ماه ذی‌الحجه است و این سوگند نیز به خاطر عظمت آن است. شکل گیری بزرگ ترین اجتماع سیاسی و عبادی مسلمان و حج تمتع، روز مهم عرفه و عید قربان نیز همگی بر فضیلت این ایام می‌افزاید. خداوند در این آیات این دهه را برتر بیان فرمود تا مردم به عمل خیر و طاعت بیشتر تعجیل کرده و فرصتی را از دست ندهند. در آیات پایانی سوره فجر، خداوند عده‌ای را خطاب می‌کند که «یا ایتها النفس المطمئنه إرجعى إلى ربک راضیهً مَرْضِیَّه، فَأدخلى فِی عِبادى». خداوند به نفس مطمئنه خطاب میکند حالا که به این مقام رسیدی، فَأدخُلی فی عبادی، حالا اجازه داری در زمره بندگان من وارد شوی. البته همه انسان‌ها بندگان خدا و عبد او هستند اما این تأکید اضافه تشریفی است که خداوند عده‌ای را خاص خود و برگزیده اعلام کرده است.
ایشان به روز عرفه اشاره کرده و توضیح می‌دهد: طبق آنچه در روایات و ادعیه اهل بیت(ع) آمده است، خداوند ماه ذی‌الحجه را برای مناجات خود انتخاب کرد و در روز عرفه، اولین حرکت حاجیان در سرزمین وحی بعد از احرام با توقف در صحرای عرفات آغاز می‌شود. آنها باید از اذان ظهر روز نهم ماه ذی‌الحجه تا وقت نماز مغرب در آن بیابان توقف کرده و به ذکر و دعا و تفکر و نیایش بپردازند. عرفه، ایام الله خاصی است که خداوند نعمت‌های مادی و معنوی خود را در آن بر بندگانش ارزانی داشته است. امام صادق(ع) در روایتی درباره عظمت این روز فرموده است: هر که در این روز قبل از رفتن به مراسم دعای عرفه در زیر آسمان دو رکعت نماز بخواند و در پیشگاه خداوند متعال به تمامی گناهان و خطاهای خود اعتراف نموده و حقیقتاً از درگاه پروردگارش پوزش ‌طلبد، خداوند متعال آنچه را که برای اهل عرفات مقدر نموده به او نیز عطا می‌کند و تمام گناهان او را می‌آمرزد. مرحوم علامه مجلسی(ره) در این زمینه می‌گوید «روز عرفه از اعیاد بزرگ اسلامی است و کسی که بتواند این روز را در عرفات باشد، توفیق بزرگی دارد. این روز اعمال و دعاهای فراوانی دارد و بهترین عمل در این روز، دعا است».
دستاوردهای مناجات‌های روز عرفه
تولیت مدرسه علمیه مروی با اشاره به ویژگی خاص عرفه و دعا و نیایش توضیح می‌دهد: امام حسین(ع) با استفاده از فضای معنوی روز عرفه در صحرای عرفات و در دامنه کوه جبل‌الرحمه مناجات زیبای خود را زمزمه کرده است. دعایی که سرشار از آموزه‌های عرفانی و عقیدتی مانند خداشناسی، بیان صفات الهی، یادآوری نعمت‌های خدا و حمد و سپاس خداوند بر آن‌ها، تضرع به درگاه خداوند و اقرار به گناهان و توبه است. آن حضرت در فرازی از دعا می‌فرماید: پروردگارا، تفکر من در آثار و نشانه‌های تو موجب دوری دیدار می‌گردد پس مرا به خدمتی وادار که با تو پیوندم دهد، چگونه بر وجود تو به چیزی استدلال شود که در وجودش به تو نیاز دارد؟ آیا غیر تو را ظهوری است که برای تو نیست و غیر تو آن قدر آشکار است تا تو را آشکارتر کند؟ معبودا! کی بوده‌ای که نیازمند دلیلی باشی تا برتو دلالت کند و کی دور بوده‌ای تا آزار ما را به تو بر ساند؟ تمام فرازهای این دعا، مضامینی متعالی دارد و نه تنها حاجیان که تمام مردم باید از این دعای ارزشمند و عارفانه برای تقویت رابطه خود با معبود استفاده نمایند.
آیت الله تحریری یادآور می‌شود: عرفه روزی برای بارش رحمت و مغفرت الهی است. در روایتی از سیدالساجدین(ع) آمده است که ایشان در روز عرفه، مردی را مشاهده کرد که تکدی می‌کند و درخواست خود را با مردم در میان می‌گذارد. حضرت(ع) به او فرمود: وای بر تو! در چنین روزی از غیر خدا طلب حاجت می‌کنی؟ روز عرفه چنان عظمت دارد که امید است حتی جنین‌های در شکم مادر از برکت آن به سعادت برسند. همچنین امام سجاد(ع) در دعای ۴۷ صحیفه سجادیه نیز بعد از شکر و سپاس به پیشگاه باری تعالی و درود و سلام بر پیامبر و آل او به ضرورت وجود رهبر پرداخته و در مورد عظمت این روز مقدس، عرضه می‌دارد «پروردگارا امروز روز عرفه است، روزی که به آن شرافت، کرامت و عظمت بخشید‌ه‌ای و در آن روز، رحمت خودت را بر اهل عالم منتشر ساخته‌ای و با عفو و گذشت خود در این روز بر بندگان منت نهاده‌ای و عطیه و بخشش خود را در این روز نیکو گردانیده‌ای و به خاطر روز عرفه بر بندگانت تفضیل و لطف فرموده‌ای». انس با خدا، اعتماد به نفس، ایجاد تعادل و آرامش، افزایش قدرت تحمل در مقابل مشکلات، رهایی از وابستگی‌های مادی و دنیوی، پایین‌آمدن از مرکب غرور و خودخواهی، مشخص شدن ارزش انسان و آموزش‌های اخلاقی و اجتماعی از دستاوردهای ارزشمند دعاها بویژه مناجات‌های روز عرفه می‌باشد.
روزی همانند قدر، امید به بخشایش
تولیت مدرسه علمیه مروی در مورد اهمیت این روز توضیح می‌دهد: عرفه از نظر اهمیت با شب قدر برابری می‌کند. عرفه روز نیایش با خدا و روز معرفت و شناخت است. روزی بزرگ که در آن توبه قبول است. امام صادق(ع) این امر را در روایتی فرموده است: اگر شخصی گناهکار نتواند در شب‌های با برکت ماه رمضان بویژه شب‌های قدر، خود را معرض نسیم رحمت الهی قرار دهد و آمرزیده شود او تا سال آینده بخشوده نمی‌شود مگر اینکه عرفه را درک کند و از امتیازات آن روز بهره‌ گیرد.
آیت‌الله تحریری در پایان می‌گوید: در حدیثی نورانی از امام باقر(ع) داریم که حضرت(ع) فرمود هیچ فرد، چه نیکوکار و چه بدکاردر عرفات وقوف نمی‌کند، مگر اینکه خداوند دعایش را مستجاب می‌کند. خدای متعال به اهل عرفه بر ملائکه افتخار میکند. در روایتی داریم که پیامبر خدا(ص) فرمود: خداوند بر اهل عرفات نعمت داده، بوسیله آنان بر فرشتگان مباهات کرده، مى‌فرماید اى فرشتگان من! به بندگانم بنگرید. ژولیده و غبار آلود از هر راه دورى راه سپرده و آمده‌اند. شما را گواه مى‌گیرم که دعایشان را مستجاب کرده، خواسته شان را بر آورده‌ام. خطا کارشان را به خاطر نیکو کارشان بخشیدم و به نیکوکارانشان هر چه را که از من خواستند، عطاکردم، غیر از حق الناس. این روز از یوم الله و زمانی خاص برای نیایش و بخشیدن بی انتهای خالق است. باید عرفه را قدر بدانیم و از لحظه لحظه این روز برای دعا و درخواست از خداوند استفاده کنیم و از اثر دعا برای دیگران نیز غافل نشویم.

 


 

 

دیدگاه‌ها

تماس با ما