منتشر شده در ۱۸ تیر ۱۳۹۷
Print Friendly, PDF & Email

شرح حدیث عنوان بصری – قسمت هشتم

«قطع علایق و وابستگی‌ها»

اوّلین و مهم‌ترین مانع سلوک، علاقه و وابستگی‌های قلبی است که سبب اسارت و حبس انسان در عالم می‌شود و سالک تا قدم همّت، برای قطع علایق خود از عالم طبع برندارد، «مهاجر الی اللّه» محسوب نشده و مصداق این آیهٔ شریفه نمی‌شود که:
«وَمَن یُهَاجِرْ فِی سَبِیلِ اللَّهِ یَجِدْ فِی الْأَرْضِ مُرَاغَمًا کَثِیرًا وَسَعَهً وَمَن یَخْرُجْ مِن بَیْتِهِ مُهَاجِرًا إِلَی اللَّهِ وَرَسُولِهِ ثُمَّ یُدْرِکْهُ الْمَوْتُ فَقَدْ وَقَعَ أَجْرُهُ عَلَی اللَّهِ»
و هر که در راه خدا هجرت کند، در زمین اقامتگاه‌های فراوان و گشایش‌ها خواهد یافت؛ و هر کس [به قصد]مهاجرت در راه خدا و پیامبر او، از خانه اش به درآید، سپس مرگش فرا رسد، پاداش او قطعاً بر خداست. “سوره مبارکه نساء-آیه ۱۰”
برای موفقیت در مسیر کسب کمالات علمی و معنوی، باید تعلّقات مادی را محدود کرد و در جهت رضای الهی قدم برداشت، چنان‌که امام صادق علیه السّلام می‌فرماید:
جَعَلَ الْخَیر کُلَّهُ فِی بَیْتٍ وَ جَعَلَ مِفْتاحَهُ الزُّهدَ فِی الدُّنیا.
تمامی خوبی‌ها در خانه ای قرار داده شده و کلید آن، زهد در دنیا است. “بحارالانوار ج۷۷”
رسول خدا (صلّی اللّه علیه وآله وسلّم) حدّ لازم زهد را این گونه بیان می‌فرماید: «زهد در دنیا، کوتاه کردن آرزو، شکر هر نعمت و ورع از محرّمات الهی است.» “تحف العقول ص ۵۸”

تو کز سرای طبیعت نمی‌روی بیرون
کجا به کوی حقیقت گذر توانی کرد

به همین جهت مربیّان الهی، همواره سالکان راه طریقت را به قطع علایق و ندیدن کمالات و دانسته‌های خود در طریق معنویت توصیه می‌کنند؛ زیرا علوم حصولی و مفهومی، همه مقدمه ای برای نیل به معرفت‌های اصیلِ حضوری است و نمی‌تواند هدف و مقصد باشد، پس قطع علاقه و دلبسته نبودن به علوم، با جهل، ندانستن و دوری از علوم، تفاوت بسیار دارد.
ائمه (علیهم السّلام) نیز در برخوردهای تربیتی، به گونه ای عمل می‌کردند که افراد به مفاهیم و علوم ظاهری مغرور و فریفته نشوند و متوجه علوم واقعی و معارف اصیل شوند.
عنوان بصری نیز با بیش از نود سال سنّ و گذراندن مراحل علمی نزد عالمان گوناگون، در آغاز هیبتی علمی داشت و با چنین تعلّقات علمی نتوانست از معارف جعفری بهره‌مند گردد، به همین جهت امام صادق (علیه السّلام) با رفتاری تربیتی، وی را به تأمّل و تفکّر   واداشت، به گونه ای که به تمام داشته‌های خویش ظنین گشت، با خود گفت: «اگر آن حضرت در من خیر می‌یافت، من را از خود نمی‌راند» و این، سرآغازی برای استفاده از حقایق علوم امام جعفر صادق (علیه السّلام) و رفع موانع درونی وی بود.

به سرِّ جام جم آن گه نظر توانی کرد
که خاک میکده، کُحلْ بصر توانی کرد
گدایی دَرِ میخانه طرْفه اکسیری است
گر این عمل بکنی، خاک زر توانی کرد
ولی تو تا لب معشوق و جام می‌خواهی
طمع مدار که کار دگر توانی کرد

مطالب مرتبط

دیدگاه های کاربران